5.5.2019

E-LOJİSTİK

İlerleyen piyasa şartları, web kullanımının çoğalması ve bilhassa günlük hayatın değişmez bir parçası olan mobil cihazların kullanımı, alışkanlıkların değişmesini de birlikte getirdi. Değişen alışkanlıkların başlıca bir tanesi de alışveriş kültürü. Türkiye’de ve dünyada faaliyette olan binlerce e-ticaret sitesi, internet üzerinden alışveriş sektörünün büyümesinin bir göstergesi.

Her sene artarak yükselen trafik ve satış hacmi karşısında e-ticaret işletmelerinin etkin olabilmek için yapmaları gereken ise eksiksiz bir sistemle çalışmasını yürütmek. Ürün yelpazesinin geniş olmasından alternatif ödeme sistemlerine kadar çoğu nokta etkili. Ayrıca siparişlerin zamanında, hasarsız, doğru ve güven içinde ulaştırmak da e-ticaret sitelerinin başlıca görevlerinden. Burada kargolama, daha doğrusu e-lojistik kavramı unsuru devreye giriyor.

E-LOJİSTİK NEDİR?

Bir e-ticaret sitesinden ürün alan müşterinin, belirtilen zamanla ve güvenilir bir biçimde ürüne sahip olması, lojistik işletmelerinin görevidir. E-ticarettende alışveriş yapıldığında, fiziksel mağaza alışverişin belli bölümlerinde olduğu gibi malın tedarik ve teslimat bölümleri bulunur.

Fiziksel beyaz eşya mağazasından çamaşır makinası alındığında, malın lojistik firması tarafından alıcıya teslim edilmesi gibi e-ticaretten verilen tüm siparişler, lojistik firmaları tarafından müşteriye ulaştırılır. Burada önemli olan, satın alınan ürün veya malların, e-ticaret şirketinin ilan ettiği süre içerisinde, doğru biçimde ve doğru şahsa iletilmesidir. Müşteri memnuniyetinin için en önemli unsurlardan biri olan gönderim ve teslimat prosedürlerinin yapılması ise e-lojistik olarak nitelendirilir.

E-LOJİSTİKÇİ

Ürünleri tedarikçilerden ya da üreticilerden toplayarak depoya getiren, uygun depolama sistemi ve yazılımları kullanılarak ürünleri depo içerisindeki lokasyonlara adresleyen, tamamlanmış sipariş faturalarındaki ürünleri toplayarak katma değerli paketleme hizmetlerini yapan ve paketlenmiş ürünleri nihai tüketiciye ulaştırılması için kargo işletmelerine teslim eden, bütün bu süreçleri en uygun maliyetler ile yöneten firmalara e-lojistikçi denir.

E-LOJİSTİK FAALİYETLERİ NELERDİR?

Değişen ürün ve hizmet talepleri, işletmelerin yapılarını değiştirmelerini ve bu yapıya uygun faaliyetler geliştirmelerini gerektirmiştir. Günümüzde lojistik işletmeleri, faaliyetlerini hızlı ve eş zamanlı bilgi paylaşımı sunan sistemler geliştirerek düzenlemektedir. E-lojistik öğelerini şu şekilde sıralamak mümkündür (Reynolds, 2001: 406) :

  • Depolama,
  • Ambalajlama ve Yükleme,
  • Satınalma,
  • Taşıma Yönetimi,
  • Geri Dönüşüm,
  • Stok Planlama ve Kontrol,
  • Talep Tahmini,
  • Müşteri Hizmetleri,
  • Sipariş Süreci,
  • Diğer Hizmetler.

 

Yukarıda sayılan faaliyetler geleneksel lojistik faaliyetleriyle de sunulmaktadır. Ancak bilgi teknolojilerindeki değişimler ile, şu değişimler gözlemlenmektedir (www.google.com/logistics/graffics) : Nakliye işletmeleri arasında Taşıma sistemleri ve nakliye homojen yapı işletmeleri arasında kesintisiz Sadece dağıtım kanallarında Gerçek zamanlı izleme izleme Pahalı uzay sistemleri Hücresel iletişim ağı Barkod sistemleri RF etiketleriyle otomatik tanımlama IT alanındaki yenilikler geçtiğimiz on yıl boyunca şaşırtıcı bir hızla gelişme göstermiştir. İlk olarak hızla yayılan internet teknolojisi ve ağ teknolojisinin ilerlemesi, hemen hemen her yerden internet ağına girişe olanak vermiştir. Bunun sonucu olarak, internet uygulamalarından doğan e-ticaret ve mobil ticaret gibi araçlar global işletmeler ve şirketler arası uygulamalar için teknoloji altyapısı sağlamaktadır. Ayrıca hesaplama gücündeki sürekli artış ve bilgisayar donanımlarının düşmekte olan fiyatları, ileri planlama programlama (APS) veya tedarik zinciri ağ planlama uygulamaları gibi çalışmanın ileriki konusunda açıklanacak olan bir çok yeni yazılım çözümlerini mümkün hale getirmiştir. (Hieber, 2002: 8-9) E-Lojistik hizmetlerin bilgi teknolojileri yardımıyla müşterilere ulaştırılması bir takım sistemli uygulamaları içermektedir. Hizmetlerin elektronik ortam üzerinden sipariş alınıp-verilmesi, siparişe ait bilgilerin takibi, bilgilendirilmesi, vb. uygulamaların en yalın hali şekilde gösterilmiştir (İGEME).

 

E-LOJİSTİK PRENSİPLERİ

Standartlık : Malzemede, hizmetlerde ve usullerde uluslararası standartlara uyulması halinde ekonomik faydalar sağlanırken zamandan da tasarruf yapılır.
Ekonomik Olma : Kaynaklar ihtiyaçların tamamını karşılamak için yetersiz olduğundan kaynakların tahsis edilmesi ve önceliklerin belirlenmesinde gerek maliyet gerekse zaman açısından fayda sağlar.
Yeterlilik : Fazla stok yerine optimum stok üzerinde durulmalıdır. Sürdürülebilirlik ve karşılanabilirlik esas alınmalıdır.
Elastikiyet : Değişen durumlara ve konseptlere uyum sağlayabilecek bir yapılanma içinde olmalıdır.
Sadelik : Sadeliğin sağlanması neticesinde kaynakların etkin kullanımı sağlanır.
İzlenebilirlik ve Şeffaflık : Tüm operasyonların miktar, durum, zaman ve yer itibariyle en çekici biçimde izlenebilmesi; sorunların önceden veya en erken seviyede çözülmesi adına gereklidir.
Koordinasyon ve İşbirliği : Lojistik faaliyetlerde tüm taraflar işbirliği halinde olmaları halinde etkinlik artar.
Etkinlik : Başta maliyet olmak üzere tüm fonksiyonel operasyonların etkinliğinin sürekli sorgulanması ve süreçteki değer yaratmayan faaliyetlerin elimine edilmesi gerekir.
Güvenilirlik : Sisteme güven duyulmayan ortamlarda fazla emniyet stoku bulundurulması başta olmak üzere birçok gereksiz gayret oluşması önlenemez.
Öncelik : Hangi birimlerin, hangi malların veya hangi hizmetlerin öncelikli olması lojistik kanallarında olası yetersizlikte ara kademelerdeki karar vericilerin zaman kaybetmesine ve hata yapmasına engel olacaktır.
Otorite : Lojistik sistemde yetkiler net bir şekilde belirlenmeli, yetki aşımı veya yetki kullanılması gibi durumların önüne geçilmelidir.

 

ELEKTRONİK TİCARETTE LOJİSTİK: E-LOJİSTİK

Devamlı yeni ürün, hizmet ve bilginin üretildiği günümüz koşullarında; iş dünyası her gün yeniden doğmakta. Şirketler birbirleri hatta bazen kendileri ile yoğun bir rekabet içine giriyor. Başarılı olabilmeleri için yeni fırsat alanları bulmak ve bunu en hızlı şekilde kendi faaliyetlerine uyarlayarak, müşterilerinin hizmetlerine göre şekillendirip sunmak zorunluluğundalar. Teknolojinin bu gelişimi ile neredeyse her türlü işletme için geleneksel ticaretten, e-ticarete geçmek kaçınılmaz hale gelmiştir. E-ticaret; işletmeleri, tedarikçileri, müşterileri ve teknolojiyi yakından etkilemektedir. İşletmelerin örgüt yapılarını, bilgi teknolojilerinin kullanımını, ticaret yapı ve gerçekleşme ortamını, tedarik sürelerini, müşterilerin tutum ve isteklerini şekillendirmektedir. Günümüzde sadece ürünlerin akışı değil, bilgi akışı da çok önemli hale gelmiştir. Bir yönetici, “Lojistik gittikçe daha çok bilgiye bağımlı hale geliyor; hatta lojistik bilgidir” demiştir. Bu yargı, lojistik performansı için bilgi sistemlerinin oynadığı anahtar rolü göstermektedir (Copacino, 1997: 126). Daha önce tanımda da belirtildiği üzere, lojistiğin temel amacı doğru ürünü, doğru müşteriye, doğru yerde, doğru şartlarda ve doğru zamanda, mümkün olan en düşük toplam maliyetle sunmaktır. Bu amaca eksiksiz ulaşmak için, e-lojistik uygulamalarından faydalanmak gerekmektedir. E-ticaretin, lojistik ve tedarik zinciri yönetimindeki etkilerinin henüz tam olarak anlaşılır durumda olmaması nedeniyle e-lojistiği kapsamlı bir şekilde tanımlamak zordur (Groznik ve Kovacic, 2004). E-lojistik; daha fazla bilgi ve hizmetin sunulduğu, geleneksel lojistiğin gelişmiş şeklidir. Daha açık bir anlatımla; geleneksel lojistik süreçlerinde (satınalma, depolama, müşteri hizmetleri vb.) internet teknolojilerinin temel alındığı sistemdir. Elektronik ticaretin gelişimi ile, geleneksel lojistik kökten değişmiş; çevik ve yüksek hızlı bir lojistik yaklaşımı gerekli hale gelmiştir. Geleneksel lojistik ile e-lojistik karşılaştırıldığında (Tablo 2), en temel farkın lojistik görüşünün değişiminde yaşandığı görülmektedir. Artık müşteriler “satın alma düğmesi”ne bastıkları andan malları teslim alma zamanına kadar-bazı durumlarda malların dönüş anları- kendilerine özgü, esnek ve yüksek hızlı, hizmet devamlılığı olan teslimatlar talep etmektedirler (Bayles, 2001:3). Elektronik ortamda gerçekleşen alışverişler, ister nihai tüketiciye yapılsın ister işletmeler arasında yapılsın fiziki ortamda bir nakliye ve teslimle sonuçlanır. Bu nedenle, elektronik ticaretin lojistik sektöründe önemli bir büyüme yaratacağı açıktır.

 

  GELENEKSEL LOJİSTİK E-LOJİSTİK
Yükleme Tipi Dökme Yük Parça Yük
Müşteri Stratejik Bilinmiyor
Talep Türü İtme Sistemi Çekme Sistemi
Stok/Sipariş Akışı Tek Yönlü İki Yönlü
Ortalama Sipariş Miktarı 1000$’dan Çok 100$’dan Az
Varış Toplu Çok Dağılımlı
Talep Sabit Mevsimsel,Parçalı
Mali Sorululuk Zincirin Bir Halkasında Tedarik Zinciri Boyunca

Tablo 2. E-Lojistik İle Geleneksel Lojistiğin Karşılaştırılması

 

İnternet üzerinden yapılan satışların artması, yeni dağıtım, taşıma ve lojistik modellerini de gündeme getirecektir. Diğer taraftan, perakendeciliğin değişmesi ve gelişmesiyle alt hizmetler olarak depolama, dağıtım, hizmet, ambalaj ve paketleme de değişecek ve gelişecektir. Sonuç olarak, internet ve e-ticaretin gelişmesi ile lojistik sektörü de gelişecek ve değişime uğrayacaktır (www.karid.org.tr).

 

Yaralanılan Kaynaklar
Figen Gülenç, Bihter Karagöz E-Lojistik Ve Türkiye’de E-Lojistik Uygulamaları
Yrd.Doç.Dr.M.Hakan Keskin / Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi